Ga nu maar liggen liefste

Rutger_Kopland_Veestraat_Helmond_740x242
gepubliceerd op 01/03/2021

Ga nu maar liggen liefste in de tuin, 
 de lege plekken in het hoge gras, 
 ik heb altijd gewild dat ik dat was, 
 een lege plek voor iemand, 
 om te blijven.
                                                                                                    - Rutger Kopland 

Rutger Kopland 


Het zal wellicht het meest bekende gedicht van Kopland zijn. Ik vind het ook zijn meest aangrijpende. Het begint met een zachte aansporing, een aansporing om te gaan liggen. Die klinkt vooral geruststellend om twee redenen. Het is geoorloofd om te rusten. Er moet geen inspanning geleverd worden om daar te mogen zijn. Maar het is ook een geruststelling en een verzekering dat het neerliggen veilig is. En dat is nodig want als we neerliggen zijn we immers op ons meest kwetsbare. 

 Als de meest intense uitingsvorm van liefde wordt de aangesprokene een plaats aangeboden. Dat het een veilige plaats is wordt op verschillende manieren bevestigd. Er is eerst en vooral sprake van “de tuin”. Een tuin heeft niets van het onherbergzame en wrede van de natuur. Een tuin wordt aangelegd en is gemaakt door mensenhanden als een plaats om te verpozen en om rust te vinden. En als het woord “tuin” nog niet veilig genoeg zou klinken dan wordt er nog een extra beeld gebruikt om die veiligheid en beschutting duidelijk te maken. De aangeboden plaats zijn “de lege plekken in het hoge gras”. Je bent er veilig en beschut omdat je er niet wordt opgemerkt. 

 Dat de schrijver zichzelf tot die plaats wil omvormen door de leegte te zijn voor de ander heeft iets weemoedig want de schrijver, degene die het aanbod doet, verdwijnt daardoor zelf ook en is er niet meer als de ander gaat liggen. Hij heeft geen nood heeft aan het ontvangen van dankbaarheid voor het aanbod. Hij wil er niets voor terug. Hij doet het belangeloos. Tot hier Kopland.  
Kwartiermaken

Kwartiermaken gaat in de eerste plaats over gastvrijheid en over het creëren van gastvrije plekken voor mensen die uitgesloten worden of die zich uitgesloten voelen. Mensen die gediscrimineerd worden omwille van hun huidskleur, omwille van een mentale handicap, omwille van hun seksuele voorkeur of omwille van psychische kwetsbaarheid. Kwartiermakers zorgen ervoor dat mensen kunnen samen komen die erg verschillend zijn van elkaar, niet doordat het verschil wordt opgeheven maar net omdat verschillend zijn als essentieel wordt gezien. Kwartiermakers zorgen ervoor dat mensen doorheen al die verschillen toch het gemeenschappelijke blijven zien. Van elkaar kunnen en mogen verschillen wordt beschouwd als belangrijk. 

 Kwartiermakers zoeken naar het creëren van plaatsen waar dit verschil kan worden verdragen. Ze ondersteunen mensen om spanningen die zich voordoen vanuit het verschil niet alleen te verdragen maar daar ook de voordelen van te zien. Verscheidenheid kan relativerend werken in verband met het eigen grote gelijk en een groter aantal inzichten kan voor alternatieven zorgen op punten waar we vastlopen. Verscheidenheid vergroot de horizon.   

Enchanté 

Op de ontvangstpagina van de website van Enchanté staat “Wij zijn het netwerk van hartelijke handelaars & burgers die kleine diensten aanbieden aan eender wie er nood aan heeft. Van een glas water tot een kop koffie, van een haarknipbeurt tot een plek om even uit te rusten.” Dat is de praktische werking. De achterliggende gedachte van Enchanté is dat burgers het mogelijk maken dat minder gegoede burgers of burgers die omwille van andere redenen dan het financiële uitgesloten worden toch op plaatsen terecht kunnen waar de meesten mensen graag komen. En dat is nu net waar het bij kwartiermaken om gaat: solidariteit die zorgt voor gastvrijheid en dit georganiseerd op een zeer creatieve en niet-stigmatiserende manier. 

 Wat mij op een vrije namiddag heel erg aanspreekt is een café of tearoom binnen lopen, een tafeltje uitzoeken van waaruit ik een mooi zicht heb op mijn geliefde stad om daar even weg te dromen bij een heerlijke koffie. Gewoon een half uurtje binnen zijn en tussen de andere mensen zitten, of afspreken daar met iemand om een praatje te doen. Die tijd daar geeft je het gevoel, ook al zit je daar alleen, dat je deel uitmaakt van een groter geheel, deel van de blijvende beweging van binnen komen en weggaan. Het is gedeelde tijd met mensen ook al ken je hen niet en ook al spreek je niet met hen.

 Door Enchanté kunnen ook mensen die daar anders niet geraken onderdeel uitmaken van deze gedeelde tijd en dat maakt het beleven intenser en mooier, niet alleen voor hen maar ook voor mij. Privéplaatsen worden door het bestaan van Enchanté omgebouwd tot meer publieke plaatsen.

 De stoel aan het tafeltje met uitzicht is een lege plek voor iemand om te blijven, heel even dan. Degene die die plek geschonken heeft door een uitgestelde koffie is er niet en verwacht er niets voor terug. Onvoorwaardelijk zit je er, daar in dat café waar je anders niet kon komen, daar in dat museum waar je anders niet kon komen, daar in dat concert waar je anders niet kon komen, daar bij de kapper waar je anders niet kon komen…Je bent er bij en je hoort bij. Enchanté zorgt dat iemand een lege plek kan worden voor iemand om te blijven. Bij Kopland staat dat synoniem voor liefde. Bij Enchanté is dat liefde met een kleine l. Maar doordat heel wat mensen dat klein gebaar van liefde stellen worden heel veel plekken in deze gemeenschap legen plekken voor anderen om te blijven en wordt deze kleine daad van liefde uitvergroot tot de liefde van een gemeenschap voor hen die het moeilijk hebben. 

 En jawel, wees er zeker van, corona gaat voorbij en dan zijn ze er weer volop die lege plekken om te blijven want onvoorwaardelijke liefde is iets waar we allemaal naar verlangen om te ontvangen maar ook om te geven.    

Peter Dierinck is kwartiermaker en werkt momenteel bij TeGek!?. Hij ziet het als zijn missie om verbinding te maken tussen mensen die uit de boot gevallen zijn en de maatschappij, wijk, buurt. Daarnaast is hij auteur van "Hoop Verlenen" (uitgeverij Witsand, 2017) en "Handboek kwartiermaken" (uitgeverij Witsand, 2020). 


Enchanté vzw

info@enchantevzw.be